دلایل جدا شدن (شل/کنده شدن) براکت های ارتودنسی

sholberaket

هیچ چیز به اندازه زمانی که ساعت‌ها وقت می‌گذارید، به کلینیک ارتودنسی می‌روید تا دندان‌ها سیم‌کشی و براکت‌ها روی دندان‌ها چسبانده شود و بعد یکی از این براکت‌ها شل و کنده می‌شود، کلافه کننده و ناراحت کننده نیست. برای تعیین علت جدا شدن براکت‌ها و جلوگیری از این اتفاق ناخوشایند باید دست‌کم سه متغیر را در نظر بگیرید که عبارت‌اند از: دندان، روش چسباندن براکت و بیمار. در ادامه هر یک از این سه عامل را به اختصار بررسی خواهیم کرد.

دندان


بین مینای عاجی رنگ و براکت‌های جدید ارتودنسی به راحتی می‌توان پیوندی محکم و قوی برقرار کرد. امروزه از چسب‌های ارتودنسی مختلفی استفاده می‌شود، اما اکثر آنها تحت شرایط عادی از حداقل چسبندگی و قدرت کافی برای نگهداشتن براکت روی دندان سالم برخوردار هستند. اگر براکت ارتودنسی روی هر سطح دیگری به جز مینای سالم دندان چسبانده ‌شود، پیوند ایجاد شده استحکام لازم را نخواهد داشت و در نتیجه براکت از روی دندان جدا می‌شود. پرسلین یا سرامیک، مینایی که کلسیم روی آن رسوب کرده و معمولاً رنگی سفید و ظاهری گچی مانند دارد، مینایی که به میزان کافی کلسیم ندارد و معمولاً لکه‌های زرد یا قهوه‌ای روی آن دیده می‌شود یا هر ترمیم دندانی دیگری مانند مواد نقره‌ای رنگ آمالگام یا کامپوزیت همرنگ دندان که برای پر کردن دندان به کار برده می‌شود، از جمله سطوحی هستند که ممکن است براکت روی آنها چسبانده شود و براکت به دلیل قوی نبودن پیوند پس از مدتی جدا شود.

دیگر دلیل جدا شدن براکت که به دندان مربوط می‌شود، اختلال بایت و نامرتب بودن دندان‌ها است. اگر هنگام روی هم قرار دادن دندان‌ها یا بستن دهان دندان‌های مقابل به براکت بخورد یا حتی اگر لبه کاسپ (تیزی) دندان مقابل مستقیماً با براکت تماس پیدا کند، براکت هنگام جویدن شل می‌شود. متخصص ارتودنسی پس از چسباندن براکت‌ها از بیمار می‌خواهد تا دهان را ببندد و دندان‌ها را روی هم قرار دهد تا جفت شدن دندان‌ها را بررسی کند. چنانچه احتمال آسیب دیدن براکت وجود داشته باشد، متخصص موقتاً کامپوزیت را بین دندان‌ها قرار می‌دهد تا ضربه به براکت‌ها وارد نشود.

روش چسباندن


عامل دومی که باید برای تعیین علت جدا شدن براکت‌ها در نظر گرفته شود، روشی است که متخصص ارتودنسی برای جایگذاری و چسباندن براکت‌ها به کار برده است. شرط موفقیت تکنیک‌های باندینگ جدید تمیز، ایزوله و خشک بودن سطوح قبل از جایگذاری براکت‌ها است. البته سیمان‌هایی مانند گلاس آینومر و سیستم‌های آماده‌سازی مانند پرایمر self-etching وجود دارد که آلودگی با آب و بزاق دهان را بهتر تحمل می‌کند، اما پیوندهای حاصل از هر دو این روش‌ها ضعیف‌تر از etching و sealing معمول است. اقدام دیگری که بر استحکام پیوند اثر می‌گذارد، شدت نیرویی است که برای وارد کردن چسب داخل لایه مشبک (mesh pad) پشت براکت به کار برده شده است. اگر سیمان به خوبی وارد توری نشده باشد، پیوند حاصل ضعیف‌تر خواهد بود. به علاوه نسبت مستقیمی بین زمان دستکاری براکت قبل از خشک شدن آن و استحکام پیوند وجود دارد. هرچه براکت بیشتر حرکت داده شود، لایه سیمان پشت آن نازک‌تر و ناهموارتر می‌شود و به این ترتیب احتمال شل شدن براکت به وجود می‌آید.

بیمار


بیمار عامل سوم شل و شکننده شدن براکت‌ها است. اگرچه متخصصین بیماران را به طور کامل درباره بایدها و نبایدهای تغذیه‌ای دوران ارتودنسی راهنمایی می‌کنند، اما باید اذعان کرد که تغییرعادت‌های غذایی دشوار است. خوردن خوراکی‌های چسبناک و سفت، از جمله یخ در این دوران ممنوع است. برخی بیماران فراموش می‌کنند که خوراکی‌های سالمی مانند هویج خام برای سیم‌کشی دندان‌ها مضر است. استفاده از گارد یا محافظ دهان نیز هنگام ورزش کردن ضروری است، اما گارد براکت‌ها را شل می‌کند و در این حالت باید به متخصص ارتودنسی مراجعه نمود. نکته آخر این که برخی بیماران عادت به جویدن اشیاء مختلفی مانند مداد یا ناخن دارند، بدیهی است که این عادت باعث جدا شدن براکت‌ها می‌شود و باید آن را ترک کرد.

براکت‌ها را حتماً هر شب هنگام مسواک زدن بررسی کنید تا مطمئن شوید که هیچ کدام از آنها در طول روز جدا نشده و نشکسته است. هرچند بیماران عموماً معتقدند که براکت هنگام مسواک زدن جدا شده است، اما در واقع براکت در طول روز شل می‌شود و بیمار در زمان مسواک زدن متوجه این موضوع می‌شود. برای این که تشخیص دهید که آیا براکت شل شده است یا خیر، کافی است که آن را به آرامی با انگشت فشار دهید؛ اگر براکت حرکت کرد، اما دندان حرکتی نداشت، احتمالاً براکت از دندان جدا شده است. به محض این که متوجه شل شدن براکت شدید، با متخصص ارتودنسی تماس بگیرید تا اولین وقت، ظرف یک یا دو روز کاری برای ترمیم آن در نظر گرفته شود. اگر براکت به سرعت چسبانده نشود، دندان در جهت مطلوب حرکت نمی‌کند و درمان طولانی‌تر خواهد شد.