ارتودنسی بر روی یک فک؛ فک بالا یا پایین

jaworthoup

بسیاری از بیماران ارتودنسی معتقداند که دندان‌های پایین‌شان مرتب است و نیازی به صاف کردن ندارد یا فکر می‌کنند که چون دندان‌های پایین‌شان دیده نمی‌شود، ارتودنسی آنها ضرورتی ندارد. با این توصیف یکی از سوالات رایج بیماران از متخصصین ارتودنسی این است که آیا می‌توان ارتودنسی را فقط روی فک بالا انجام داد؟ گاهی نیز پیش می‌آید که بیمار فقط تمایل به ارتودنسی دندان‌های پایین دارد. هرچند با ارتودنسی یک فک نیز می‌توان به نتیجه مطلوب رسید، اما پیش از شروع درمان باید عامل‌های متعددی در نظر گرفته شود.

ارتودنسی بر روی یک فک


برای ارتودنسی یک فک دندان‌های بالا یا پایین، و نه هر دو، سیم‌کشی می‌شود یا پلاک‌های متحرک اینویزیلاین (ارتودنسی نامرئی) برای فک بالا یا پایین ساخته می‌شود. برخی متخصصین ارتودنسی ابتدا دندان‌های بالا و سپس دندان‌های پایین را سیم‌کشی می‌کنند، شماری نیز روند معکوس را انتخاب می‌کنند، در این میان اگرچه ارتودنسی یک فک اندکی با این روش‌ها تفاوت دارد، اما در این مورد نیز باید به وضعیت هر دو ردیف دندان‌های بالا و پایین توجه شود. چنانچه هدف از درمان فقط سیم‌کشی دندان‌های بالا یا پایین باشد،  متخصص ارتودنسی ابتدا وضعیت بایت و روی هم قرار گرفتن دندان‌های بالا و پایین را بررسی می‌کند، چرا که تغییر در یک ردیف از دندان‌ها منجر به اوربایت خواهد شد.

شرایط ارتودنسی موثر بر روی یک فک


ارتودنسی بر روی یک فک تحت شرایط خاص موثر خواهد بود. ازآنجایی که معمولاً دندان‌های کج پس از مرتب شدن جلوتر می‌آید، چنانچه دندان‌های پایین شلوغ و به‎هم فشرده، اوربایت (جلوتر بودن دندان‌های بالا از دندان‌های پایین) شدید و دندان‌های بالا مرتب باشد، سیم‌کشی دندان‌های پایین موثر خواهد بود. بالعکس چنانچه دندان‌های بالا فاصله‌ دار باشد، بیمار دچار اوربایت شدید بوده و از وضعیت دندان‌های پایین راضی باشد، می‌توان ارتودنسی را فقط بر روی فک بالا انجام داد. اثر بستن فاصله بین دندان‌ها برعکس صاف کردن دندان‌های به‌هم‌فشرده است؛ یعنی این که پس از بستن فاصله بین دندانی، دندان‌ها عقب‌تر می‌رود و اختلال اوربایت بهتر می‌شود.

اگر دندان‌های بالا عقب‌تر از دندان‌های پایین باشد، یعنی اصطلاحاً اختلال آندربایت وجود داشته باشد، و دندان‌های بالا شلوغ و به‌هم‌فشرده باشد، ارتودنسی یک فک قابلیت اصلاح مشکل را دارد. به خاطر بسپارید که اگر دندان‌های بالا و پایین به خوبی روی هم قرار بگیرد و فقط دندان‌های جلو به‌هم‌فشرده باشد، ارتودنسی دندان‌های بالا منجر به اوربایت خواهد شد. گاهی اوقات می‌توان جلو آمدن دندان‌های بالا را با کوچک کردن آنها کاهش داد، این درمان موسوم به استریپینگ یا کوچک کردن دندان (ARS) یا تراش دادن بین دندان‌ها (IPR) است. لازم به ذکر است که انجام این درمان‌ها برای تمام بیماران توصیه نمی‌شود و مطمئن‌ترین و بهترین راه برای تعیین درمان مناسب مراجعه به متخصص ارتودنسی است.

عوارض ارتودنسی یک فک


موقعیت دندان‌ها تنها عامل تاثیرگذار بر زیبایی لبخند نیست. بایت در واقع رابطه پیچیده‌ای است که علاوه بر دندان‌های بالا و پایین، فک‌ها را نیز درگیر می‌کند. اگر فک‌ها انحراف داشته و با هم تناسب نداشته باشد، برای مثال یک فک بزرگتر یا کوچکتر از فک دیگر باشد، مسلماً دندان‌ها به خوبی روی هم قرار نخواهد گرفت. ارتودنسی یک فک گاهی اوقات منجر به تشدید اختلال بایت می‌شود و دندان‌های جلو یا عقب به سختی روی هم قرار می‌گیرد یا اصلاً با هم تماس نخواهد داشت؛ در حالت اول احتمال شکستن یا ترک خوردن دندان‌ها افزایش می‌یابد یا فشار مضاعفی بر لثه‌ها و استخوان‌ها وارد می‌شود، چنانچه دندان‌ها هیچ تماسی با هم نداشته باشند، عملکردشان به شدت کاهش می‌یابد. بایت مناسب و یکنواخت بایتی است که به توزیع یکنواخت نیروهای روزمره روی دندان‌ها کمک می‌کند و به این ترتیب از ساییدگی دندان‌ها و آسیب دیدن لثه‌ها و دندان‌ها جلوگیری می‌کند. نتیجه نهایی لبخندی زیبا با دندان‌های سالم و مرتب است.

هرچه سن بالاتر می‌رود، بایت عمیق‌تر می‌شود و همپوشی دندان‌های جلو بیشتر می‌شود، در نتیجه هیچ فضایی بین بخش عقب دندان‌های بالا و جلوی دندان‌های پایین باقی نمی‌ماند. برای اصلاح بایت باید فضایی بین دندان‌ها وجود داشته باشد تا بتوان هر دو ردیف دندان‌های بالا و پایین را جابجا کرد، با این توصیف ارتودنسی بر روی فقط یک فک غیرممکن خواهد بود.

نکته دیگری که باید به آن توجه شود، شیوه حرکت کردن دندان‌ها با توجه به وضعیت آنها است. برای مثال همان‌طور که اشاره کردیم، دندان‌ها پس از اصلاح شلوغی و کجی و مرتب شدن جلوتر می‌آید، بالعکس بستن فاصله بین دندانی باعث عقب‌تر رفتن دندان‌ها می‌شود. اگر مشکل آندربایت وجود داشته باشد و فقط دندان‌های کج و نامرتب پایین صاف شود، ممکن است دندان‌ها پس از ارتودنسی یک فک صاف‌تر شود، اما اختلال بایت شدیدتر خواهد شد. اگر دندان‌های بالا نامرتب و به‌هم‌فشرده باشد و مشکل اوربایت نیز وجود داشته باشد، چنانچه فقط دندان‌های بالا مرتب شود، اوربایت تشدید خواهد شد. اگر می‌خواهید از مناسب بودن ارتودنسی بر روی یک فک مطمئن شوید، حتماً به متخصص ارتودنسی مراجعه کنید تا وضعیت بایت را به دقت بررسی کنند.